η συνταγή της θείας Αμιρσούδας... Ελιές ξυδάτες και θρούμπες

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007 12:50 πμ |

"Όσοι αναπνέουμε τον αγέρα του νησιού μας, ξέρουμε τι αντιπροσωπεύει η ελιά για το νησί και τους ανθρώπους του, πόσο είναι δεμένη με την υπόστασή μας, την κουλτούρα και την Ιστορία του Νησιού"

Απ. Αποστόλου

Δάσκαλος και παλιός Δήμαρχος της Μυτιλήνης

olive3.jpg

  Ένα από τα κύρια γνωρίσματα των χωρών που βρίσκονται γύρω από την υδάτινη λεκάνη της Μεσογείου είναι η παρουσία ελαιόδεντρων. Η ελιά είναι σχεδόν βέβαιο ότι αυτοφυόταν στις χώρες της Μεσογείου από την εποχή της εμφάνισης των πρώτων ανθρώπων στην περιοχή. Αυτό άλλωστε καταμαρτυρούν τα απομεινάρια όλων σχεδόν των πολιτισμών που αναπτύχθηκαν στην ευρύτερη περιοχή.

Οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που καλλιέργησαν το δένδρο της ελιάς για τα πολύτιμα προϊόντα του, την ελιά και το ελαιόλαδο. Το δένδρο της ελιάς, που δένει αρμονικά με το ελληνικό τοπίο και την ιδιοσυγκρασία των κατοίκων του, σμιλεμένο από τον μεσογειακό ήλιο και τους αιγαιοπελαγίτικους ανέμους υπήρξε πάντοτε μια ατέλειωτη πηγή έμπνευσης για το ελληνικό πνεύμα και ψυχή. Ένα σύμβολο κοινωνικών και θρησκευτικών αξιών, προόδου, ειρήνης, ευημερίας, φρόνησης και φήμης.

ritofor.gifΜια εκδοχή υποστηρίζει ότι τόπος προέλευσης της είναι περιοχές της Συρίας και της Μικράς Ασίας, ενώ μία άλλη επιμένει πως είναι η Αίγυπτος. Στην Ελλάδα μεταφέρθηκε από την Αφρική με πρωτοβουλία του Κέκροπα. Κατά τον Παυσανία, η δεύτερη ήμερη ελιά φυτεύτηκε στην Ακαδημία του Πλάτωνα, όπως μνημονεύεται στις Νεφέλες του Αριστοφάνη.

Στην αρχαία Ελλάδα, η ελιά ήταν γνωστή για τα οφέλη της και τις χρησιμότητές της από πολύ παλιά όπως προκύπτει από αγγειογραφίες και τοιχογραφίες τόσο στην Κρήτη όσο και στην Ηπειρωτική Ελλάδα.

Τα απολιθωμένα φύλλα ελιάς ηλικίας εξήντα χιλιάδων ετών που βρέθηκαν πρόσφατα στη Σαντορίνη και είναι από τη Νίσυρο μαρτυρούν ότι το δέντρο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής χλωρίδας. 

Στην ελληνική μυθολογία η ελιά απαντάται ως δέντρο εξαιρετικά χρήσιμο τόσο για τον καρπό του όσο και για το ξύλο του. Είναι γνωστός δε ο μύθος ότι η θεά Αθηνά δώρισε στους πολίτες των Αθηνών ένα δέντρο ελιάς - ως πηγή πλούτου -  για να κερδίσει τον Ποσειδώνα και να εκλεγεί προστάτιδα της πόλης που γι' αυτό το λόγο πήρε το όνομά της.

Λέγεται ότι στην Αθήνα υπάρχουν δύο ρίζες ελιές που φυτεύτηκαν στους Αγίους Αναργύρους η μία από τον Πεισίστρατο και η άλλη στο Βοτανικό (Ιερά Οδό) από τον Πλάτωνα.

Ο Σόλων (μεγάλος νομοθέτης της Αρχαίας Ελλάδας) κατοχύρωσε νομικά την ελιά, η οποία θεωρήθηκε ιερό δέντρο, αλλά και σύμβολο Ζωής, Σοφίας και Ευημερίας. Έτσι ο νόμος όχι μόνο απαγόρευε την κοπή του ελαιόδεντρου, αλλά και παρότρυνε τους πολίτες για το φύτεμα νέων. Το όλο σκεπτικό της νομοθεσίας αυτής, πιθανότατα είχε να κάνει με την πρώιμη αντίληψη περί της αξίας του ελαιόδεντρου. Αλλά και ο Αριστοτέλης στο σύγγραμμά του «Αθηναίων Πολιτεία», περιγράφει την καλλιέργεια της ελιάς την Αττική, στην οποία μέχρι και σήμερα αφθονούν τα ελαιόδεντρα. Ο Πλίνιος συγγραφέας και γιατρός αναφέρει ότι το πρώτο ελαιοτριβείο επινοήθηκε από τον Αρίσταιο υιό του Απόλλωνα. Ο ίδιος ο Πλίνιος συνιστούσε την τοποθέτηση αρωματικών βοτάνων για να αυξήσει το άρωμα του ελαιολάδου. Αλλά και ο Όμηρος παλαιότερα αναφέρεται στο ελαιόλαδο το οποίο χρησιμοποιούσαν για την περιποίηση του σώματος. Είναι χαρακτηριστικό ότι με αυτό άλειφαν το σώμα των δρομέων για να περιορίσουν την αφυδάτωση και τους τραυματισμούς. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες στεφάνωναν τους νικητές με κλαδί άγριας ελιάς (κότινος), εκδήλωση υψίστης τιμής, για κάθε διακεκριμένο πολίτη.

1oliveoil.jpgΣύμφωνα με το μύθο τα στεφάνια αυτά προέρχονταν από μια ελιά που είχε φυτέψει ο ίδιος ο Ηρακλής.

Ο Όμηρος αποκαλούσε το ελαιόλαδο "χρυσό υγρό" και ο Ιπποκράτης "μεγάλο θεραπευτή".

Στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ελιά καλλιεργούνταν στην αρχαία Ελλάδα τόσο για τη βρώση της όσο και για το λάδι της που χρησιμοποιούταν και ως καλλυντικό, υπάρχουν στην Κνωσό, στη Θήρα, στις Μυκήνες και σε όλες σχεδόν τις ελληνικές πόλεις στις οποίες άκμασε σπουδαίος πολιτισμός κατά της αρχαιότητα.

Στον ελληνικό χώρο έχουν βρεθεί αφενός πιεστήρια για παραγωγή λαδιού από τις ελιές και αφετέρου δοχεία (πιθάρια) αποθήκευσης λαδιού που χρονολογούνται πριν από τα ιστορικά χρόνια.

Στην Αρχαία Ελλάδα, από το πρώτο πρεσάρισμα του καρπού έπαιρναν το λάδι για το φαγητό τους. Από το δεύτερο πρεσάρισμα έφτιαχναν αλοιφές. Το δε τρίτο πρεσάρισμα το χρησιμοποιούσαν για τις λάμπες τους.

Κατά τα χρόνια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας η καλλιέργεια της ελιάς εξαπλώθηκε και στις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου (Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία κτλ.), ενώ οι πρώτοι άποικοι του νέου κόσμου μετέφεραν την ελιά εκεί, για να φθάσει στις μέρες μας να καλλιεργείται σε πολλές χώρες της Κεντρικής Αμερικής. Σήμερα, η ελιά συνεχίζει να αποτελεί ένα από πιο χρήσιμα δέντρα λόγω των πολλών ωφελειών της.

Σχετικά με τον τρόπο συλλογής του ελαιοκάρπου από τις ιερές ελιές της Αττικής, ο Αριστοτέλης μας αναφέρει δυο διαδικασίες. Σύμφωνα με την παλιά, που η έρευνα απέδειξε ότι ίσχυε μέχρι το 390 π.Χ. περίπου, η πόλη εκχωρούσε το δικαίωμα συλλογής του καρπού από τις μορίες σε ιδιώτες, οι οποίοι αναλάμβαναν να καλλιεργήσουν τα ιερά δέντρα, να συλλέξουν τον καρπό, να προχωρήσουν στην έκθλιψη και την παραγωγή του ελαιολάδου αποδίδοντας στο δημόσιο την ποσότητα που είχε εκ των προτέρων συμφωνηθεί.

Μετά τον 4ο αιώνα, η πόλη αποφάσισε να αλλάξει τον τρόπο συλλογής του ελαιοκάρπου για λόγους που μόνο να υποπτευθούμε μπορούμε. Η νέα διαδικασία καινοτομούσε σε δυο κυρίως σημεία. Το πρώτο ήταν ότι η πόλη δεν ανέθετε πλέον τη συλλογή σε ιδιώτες αλλά σε έναν πολύ σημαντικό δημόσιο άρχοντα που ονομαζόταν «επώνυμος», γιατί αυτός έδινε το όνομά του στο έτος κατά το οποίο βρισκόταν στην εξουσία. Η δεύτερη και σημαντικότερη αλλαγή συνέκειτο στο γεγονός ότι το λάδι δε μαζευόταν πια μόνο από τα ιερά δέντρα, αλλά οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των κτημάτων, μέσα στα οποία βρίσκονταν μορίες, είχαν την υποχρέωση να δίνουν στον άρχοντα μια συγκεκριμένη ποσότητα λαδιού ανεξαρτήτως προελεύσεως. Η συλλογή του ελαιοκάρπου ήταν πλέον μια κατά κάποιον τρόπο φορολογία εκείνων που είχαν στα κτήματά τους ιερές ελιές. Το λάδι αυτό χρησίμευε για τα έπαθλα που δίνονταν στους παναθηναϊκούς αγώνες. Αν ο «επώνυμος» άρχοντας μετά το τέλος της θητείας του δεν παρέδιδε στους ταμίες της πόλης την προβλεπόμενη ποσότητα δεν του επιτρεπόταν να γίνει αρεοπαγίτης, αφού δεν είχε εκτελέσει όπως έπρεπε το καθήκον του.

Η αυστηρή αυτή πολιτική της Αθηναϊκής πολιτείας, η οποία αντικατοπτρίζει το σεβασμό και την τιμή που απέδιδαν στο ιερό δέντρο της ελιάς οι αρχαίοι Αθηναίοι, αλλά και την άμεση παρέμβαση του κράτους στη γεωργική οικονομία, συντέλεσε στην ανάδειξη του Αθηναϊκού κράτους σε ένα από τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα κέντρα ελαιοπαραγωγής σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Αξίζει ακόμα να δείτε:

Η ελιά

Μουσείο Ελιάς Λέσβου

http://www.clab.edc.uoc.gr/seminar/ptixiakes/elia/site/index.htm

"Η Ελιά στην θεραπευτική από την Αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας"

Ο ευλογημένος καρπός των Ελλήνων από την αρχαιότητα
Tου Π. ΦΑΚΛΑΡΗ, Καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

"Ελιά"

fair-olives.gif

Η συνταγή

Ελιές Ξυδάτες.

Διαλέγουμε τις ελιές, τις χαράζομε όχι απαραίτητα, τις πλένουμε, τις στραγγίζουμε και τις βάζουμε σε δυνατή άρμη για δυο - τρεις μήνες χωρίς να αλλάξουμε νερό.

Μετά τις ξεπλένουμε τις βάζουμε σε καινούρια άρμη και προσθέτουμε άνιθο και λεμόνι. Tο λεμόνι βοηθά στο να μην μαυρίσουν οι ελιές και να μπορέσουν να διατηρηθούν σφιχτές. Προσθέτουμε ξύδι το οποίο όμως δεν είναι του εμπορίου, ποτιμήστε βαρελίσιο. Τις αφήνουμε μια δυο μέρες για τις πιάσει το ξύδι και έπειτα οι ελιές είναι έτοιμες για φάγωμα.

Λαδολιές ή ρουπάδες (οι Μυτιληνιοί τις αγαπούν ιδιαίτερα)

Ορισμένα ελαιόδεντρα παράγουν τις ρουπάδες, οι οποίες δεν αποτελούν είδος ελιάς λένε ότι ένας μήκυτας στα δέντρα αυτά "κάνει την διαφορά". Τρώγονται σκέτες, εκτός αν διαθέτουμε μεγάλες ποσότητες οπότε τις βάζουμε σε άρμη για να διατηρηθούν ή στην κατάψυξη.

Αδραμυτιανές (τα περισσότερα ελαιόδεντρα της Λέσβου είναι αυτής της ποικιλίας)

Γίνονται παστές. Τις βάζουμε σε νάυλον σακούλα με τρύπες, ή σε πανέρι, ή σε κασόνι με νερό και χοντρό αλάτι. Τις αφήνουμε για 15 - 20 μέρες.

Οι τρύπες που απαραίτητα πρέπει να έχουν τα παραπάνω αποθηκευτικά μέσα βοηθούν στο να φεύγουν τα νερά και να μην σαπίσουν οι ελιές.

elies.jpgΘρούμπες - Διαλεχτές ή σταφιδωτές

Βάλτε σε απλωτό καλάθι  μαύρες ελιές, λίγες- λίγες, πασπαλίζοντας κάθε στρώση με μπόλικο χοντρό αλάτι. Βάλτε μια λεκάνη κάτω από το καλάθι, τοποθετήστε το σε δροσερό μέρος, και κουνάτε τις ελιές 1-2 φορές τη μέρα. Τη δεύτερη ή τρίτη μέρα θα αρχίσουν να βγάζουν σκούρο ζουμί. Συνεχίστε να τις κουνάτε, έτσι που να έρχονται οι πάνω κάτω. Μετά απο 8-10 μέρες, οι ελιές θα έχουν ζαρώσει. Χαράξτε μια-δυό ελιές, και αν η σάρκα τους έχει σκουρήνει μέχρι το κουκούτσι, και δεν είναι πια λευκή, είναι έτοιμες. Αλλιώς συνεχίστε να τις κουνάτε μερικές μέρες ακόμη.
Όταν γίνουν, στραγγίστε τις, απλώστε τις σε χάρτινη πετσέτα και αφήστε τις να στεγνώσουν τελείως, μια νύχτα.  Τις βγάζεις, τις τινάζεις με το χέρι (για τα πολλά αλάτια) και τις βάζεις σε γυάλες.

6 RSS Feed για αυτό το θέμα

eroessa
ο/η ΕΡΟΕΣΣΑ έγραψε
στις Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007 1:10 μμ:

ΟΣΟ ΠΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΚΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΡΦΗ ...ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ!!!ΤΟΥ ΔΙΚΟΥ ΣΑΣ ΟΛΥΜΠΟΥ!!!ΣΕ ΦΙΛΩ!!!ΕΙΣΑΙ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ!!! (ΚΑΙ ΕΒΑΛΕΣ ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΘΕΟΦΙΛΟ!!!Smile)ΚΑΛΗΜΕΡΑ!

fereniki1
ο/η ΦΕΡΕΝΙΚΗ ΤΣΑΜΠΑΡΛΗ έγραψε
στις Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007 1:52 μμ:

νομίζω ότι υπερβάλεις Ερόεσσα... ίσως για πολλούς να είναι κουραστικό... εγώ το κάνω γιατί πραγματικά αγαπώ αυτόν τον τόπο και θέλω να τον γνωρίσουν και να τον αγαπήσουν όλο και περισσότεροι... έστω και μ' αυτό τον τρόπο... Οι αισθήσεις, ενώνουν τους ανθρώπους, ίσως μέσα από τις εικόνες μου, διεγείρω κάποιες απ' αυτές κι ίσως πείσω κάποιους να αναζητήσουν αυτό που περιγράφω, κάπου βορειοανατολικά στο Αιγαίο...

eroessa
ο/η ΕΡΟΕΣΣΑ έγραψε
στις Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007 2:59 μμ:

ΒΡΕ ΤΙ ΝΑΙ ΑΥΤΟ ΣΗΜΕΡΑ...ΕΙΣΑΙ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΑΤΟΜΟ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΝ ΙΧΝΗΛΑΤΗ ΠΟΥ ΜΟΥ ΛΕΕΙ ΟΤΙ ΥΠΕΡΒΑΛΛΩ...ΜΠΑΣ ΚΑΙ ΕΧΕΤΕ ΟΛΟΙ ΔΙΚΙΟ ΤΕΛΙΚΑ;;;Ή ΤΑ ΒΛΑΠΩ ΟΛΑ ΜΕ ΡΟΖ ΓΥΑΛΙΑ;;;Smile
ΣΕ ΦΙΛΩ, ΕΠΙΜΕΝΩ ΟΤΙ ΕΙΣΑΙ ΖΩΦΟΡΟΣ!

peslac
ο/η Βασίλης έγραψε
στις Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007 5:46 μμ:

Απαπαπα! Παιδί μου! Εσύ πρέπει να κάνεις σεμινάρια! Χαραμίζεσαι εδώ!!!!

Ερόεσσα, σταμάτα να υπερβάλλεις!!!

e_vet
ο/η έγραψε
στις Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2007 8:38 μμ:

Τέλεια είσαι Φερενίκη μου!!!
Αυριο είναι και μεγάλη γιορτή για το νησί ...έτσι δεν είναι;

avatar
ο/η δημητρης έγραψε
στις Δευτέρα, 22 Οκτωβρίου 2012 5:38 μμ:

τι ειναι αυτα που γραφετε;
'η εχετε χασει το μετρο 'η δεν ξερετε το νοημα των λεξεων που χρησιμοποιειτε.
αυτα που αναφερει, τα εχει παρει απο καπου αλλου
και τα εχει μεταφερει σαν δικα της(;;Wink
ειναι κι'αλλοι που γραφουν ακριβως τα ιδια για την παρασκευη της ελιας.
(copy-paste)

Το σχόλιο σας

Αποστολή ως ανώνυμος - ή -

Δέν επιτρέπεται η χρήση HTML tags για τα σχόλια αυτού του blog